ความเป็นมาของเมืองภูเก็ต
ประวัติศาสตร์จังหวัดภูเก็ต History of Phuket
ในประวัติศาสตร์ไทย ภูเก็ตเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรตามพรลิงก์ ต่อมาจนถึงสมัยอาณาจักรศิริธรรมนคร เรียกเกาะภูเก็ตว่า เมืองตะกั่วถลาง เป็นเมืองที่ 11 ใน 12 เมืองนักษัตร โดยใช้ตราเป็นรูปสุนัข จนถึงสมัยสุโขทัย เมืองถลางไปขึ้นกับเมืองตะกั่วป่า ในสมัยอยุธยา ชาวฮอลันดามาสร้างสถานที่เก็บสินค้าเพื่อรับซื้อแร่ดีบุกจากเมืองภูเก็ต
ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ได้เกิดสงครามเก้าทัพขึ้น พระเจ้าปดุง กษัตริย์ของประเทศพม่าในสมัยนั้น ได้ให้แม่ทัพยกทัพมาตีหัวเมืองปักษ์ใต้ เช่น ไชยา นครศรีธรรมราช และให้ยี่หวุ่นนำกำลังทัพเรือพล 3,000 คนเข้าตีเมืองตะกั่วป่า เมืองตะกั่วทุ่ง และเมืองถลาง ซึ่งขณะนั้นเจ้าเมืองถลาง (พระยาพิมลอัยาขัน) เพิ่งถึงแก่อนิจกรรม ท่านผู้หญิงจัน ภรรยา และคุณมุก น้องสาว จึงรวบรวมกำลังต่อสู้กับพม่าจนชนะเมื่อวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2328 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ท่านผู้หญิงจันเป็น ท้าวเทพกระษัตรี และคุณมุกเป็นท้าวศรีสุนทร
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้รวบรวมหัวเมืองชายทะเลตะวันตกตั้งเป็น มณฑลภูเก็จ และเมื่อปี พ.ศ. 2476 ได้ยกเลิกระบบมณฑลเทศาภิบาล เปลี่ยนมาเป็น จังหวัดภูเก็ต จนถึงปัจจุบัน
ความเป็นมา
ภูเก็ตเป็นเกาะใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ตั้งอยู่ในทะเลอันดามัน
ยุคโบราณและชื่อเรียก: คำว่า “ภูเก็ต” นั้น มีชื่อเรียกในอดีตหลากหลาย เช่น "จังซีลอน" ตามบันทึกของปโตเลมีเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 7 และคำว่า "ภูเก็ต" เพี้ยนมาจาก "ภูเก็จ" ซึ่งแปลว่าเมืองแก้ว หรือจากภาษามลายูว่า "บูกิ๊ต" ที่แปลว่าภูเขา นอกจากนี้ภูเก็ตยังมีชื่ออื่นๆ ที่ถูกเรียกขานมาตั้งแต่อดีตอีกหลายชื่อ เช่น แหลมตะโกลา จังซีลอน สิลัน ถลาง และทุ่งคา เป็นต้น
ในอดีตเกาะนี้เป็นเมืองท่าสำคัญและเป็นแหล่งทำเหมืองแร่ดีบุกมานานกว่า 500 ปี ซึ่งดึงดูดพ่อค้าชาวต่างชาติทั้งจีน ฮกเกี้ยน อาหรับ อินเดีย และชาติตะวันตกเข้ามาค้าขาย
เกิดสงครามเก้าทัพในสมัยรัชกาลที่ 1 ท่านผู้หญิงจันและคุณมุก ได้รวบรวมชาวบ้านป้องกันเมืองถลางจนชนะกองทัพพม่าได้สำเร็จ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ท่านผู้หญิงจันเป็น "ท้าวเทพกระษัตรี" และคุณมุกเป็น "ท้าวศรีสุนทร"
การปกครองและยุคปัจจุบัน: ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ได้มีการจัดตั้งเป็นมณฑลภูเก็จ จนกระทั่งใน พ.ศ. 2476 ได้ยกฐานะเปลี่ยนแปลงเป็นจังหวัดภูเก็ต ปัจจุบันภูเก็ตเปลี่ยนผ่านจากเมืองเหมืองแร่และสวนยางพารา มาเป็นเมืองท่องเที่ยวระดับโลกที่มีชื่อเสียงด้านสถาปัตยกรรมชิโนโปรตุกีส และธรรมชาติที่สวยงาม
- Ancient Era and Names: Phuket is the largest island in Thailand, located in the Andaman Sea. In ancient times, it was known by names such as "Junk Ceylon," recorded by Ptolemy around the 2nd century CE. The name "Phuket" is believed to evolve from "Phu-gej," meaning the Crystal Mountain, or the Malay word "Bukit," meaning a hill or mountain.
- Tin Mining Hub: For over 500 years, the island served as a crucial maritime trade route and a major hub for tin mining, which attracted diverse merchants from China (Hokkien), India, Arabia, and the West.
- The Heroines of Thalang (1785): During the Nine Army War in the reign of King Rama I, Lady Chan (wife of the former governor) and her sister Mook rallied the local townspeople to successfully defend Thalang against the invading Burmese forces. As a result, King Rama I bestowed upon them the royal titles of Thao Thep Krasattri and Thao Si Sunthon.
- Administrative Evolution: During the reign of King Rama V, the region was organized as the Monthon Phuket. In 1933, it was officially established as Phuket Province. Today, Phuket has transitioned from a tin-mining and rubber-plantation economy into a world-renowned international tourist destination celebrated for its Sino-Portuguese architecture and stunning Andaman beaches.
- ประวัติความเป็นมาของเมืองภูเก็ต 50 ข้อ
- ภูเก็ตเป็นเกาะที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ตั้งอยู่บริเวณทะเลอันดามันทางทิศใต้
- ชื่อของภูเก็ตเดิมทีสะกดว่า "ภูเก็จ" ซึ่งมีความหมายอันงดงามแปลว่า เมืองแก้ว
- อีกข้อสันนิษฐานหนึ่งระบุว่ามาจากคำว่า "บูกิ๊ต" ในภาษามลายูที่แปลว่าภูเขาอันสูงชัน
- ในบันทึกประวัติศาสตร์การเดินเรือตะวันตกยุคแรก ภูเก็ตถูกรู้จักในนามของ จังซีลอน
- นักเดินเรือชื่อ คลอดิอุส ปโตเลมี เคยบันทึกชื่อเกาะนี้ไว้ตั้งแต่ประมาณ พ.ศ. 700
- ภูเก็ตตั้งอยู่บนเส้นทางการค้าทางทะเลที่สำคัญยิ่งระหว่างประเทศอินเดียและประเทศจีน
- ในอดีตเมืองนี้เคยตกเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรตามพรลิงก์และอาณาจักรศรีวิชัยอันรุ่งเรือง
- ต่อมาในยุคของอาณาจักรนครศรีธรรมราช ภูเก็ตถูกเรียกว่า เมืองตะกั่วถลาง
- เมืองตะกั่วถลางถือเป็นเมืองนักษัตรที่ 11 ในระบบการปกครองแบบ 12 เมืองนักษัตร
- ดินแดนแห่งนี้มีความอุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ โดยเฉพาะแร่ดีบุกที่มีมูลค่าสูง
- การขุดเหมืองแร่ดีบุกในภูเก็ตมีประวัติศาสตร์ยาวนานและสืบทอดกันมามากกว่า 500 ปี
- แร่ดีบุกจำนวนมหาศาลทำให้ภูเก็ตกลายเป็นเมืองท่าที่ดึงดูดชาวต่างชาติให้เข้ามาค้าขาย
- พ่อค้าชาวโปรตุเกส ฝรั่งเศส ดัตช์ และอังกฤษ ต่างเดินทางมาสร้างความสัมพันธ์ทางการค้า
- นอกเหนือจากแร่ดีบุกแล้ว เกาะภูเก็ตยังเป็นแหล่งผลิตและส่งออกยางพาราที่สำคัญมาก
- ในสมัยกรุงสุโขทัยและกรุงศรีอยุธยา ศูนย์กลางของเมืองภูเก็ตตั้งอยู่ที่อำเภอถลางในปัจจุบัน
- วีรกรรมครั้งสำคัญเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2328 ในช่วงสงครามเก้าทัพของต้นกรุงรัตนโกสินทร์
- กองทัพพม่าได้ยกพลเข้ามารุกรานหัวเมืองชายทะเลฝั่งตะวันตกและล้อมเมืองถลางไว้
- ในขณะนั้นเจ้าเมืองถลางได้ถึงแก่อนิจกรรมลง ทำให้เมืองขาดผู้นำในการบัญชาการรบ
- ท่านผู้หญิงจันและคุณมุก ซึ่งเป็นภริยาและน้องสาวของเจ้าเมือง จึงได้รวมกำลังพล
- ทั้งสองท่านได้รวบรวมชาวบ้านทั้งหญิงและชายเพื่อตั้งค่ายต่อสู้กับกองทัพพม่าอย่างกล้าหาญ
- วางอุบายให้ผู้หญิงแต่งกายคล้ายทหารชายเพื่อลวงตาให้ข้าศึกคิดว่ามีกำลังพลจำนวนมาก
- กองทัพถลางสามารถปกป้องเมืองได้สำเร็จและขับไล่กองทัพพม่าให้ถอยร่นกลับไปในที่สุด
- พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1 ทรงทราบถึงความกล้าหาญนี้
- จึงโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามบรรดาศักดิ์ให้เป็น ท้าวเทพกระษัตรี และ ท้าวศรีสุนทร
- วีรสตรีทั้งสองท่านจึงกลายเป็นสัญลักษณ์แห่งความภูมิใจและศูนย์รวมจิตใจของชาวภูเก็ต
- ในยุคต่อมา ช่วงรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5
- พระองค์ทรงปฏิรูปการปกครองระบบมณฑลเทศาภิบาล และทรงจัดตั้ง มณฑลภูเก็จ ขึ้น
- การจัดตั้งมณฑลนี้ทำขึ้นเพื่อรวมศูนย์การบริหารหัวเมืองชายทะเลตะวันตกเข้าไว้ด้วยกัน
- ในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20 เหมืองแร่ดีบุกเข้าสู่ยุคเจริญรุ่งเรืองสูงสุด
- ชาวจีนฮกเกี้ยนจำนวนมากอพยพข้ามน้ำข้ามทะเลมาทำงานในเหมืองแร่และปักหลักสร้างครอบครัว
- การผสมผสานทางวัฒนธรรมเกิดเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีเอกลักษณ์เรียกว่า ชาวบาบ๋า หรือเพอรานากัน
- วัฒนธรรมของชาวจีนและชาวท้องถิ่นได้หลอมรวมกันจนเกิดเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของเมือง
- สถาปัตยกรรมที่โดดเด่นในย่านเมืองเก่าคืออาคารสไตล์ ชิโน-โปรตุกีส ที่งดงาม
- อาคารเหล่านี้เป็นการผสมผสานศิลปะแบบตะวันตกและตะวันออกเข้าด้วยกันอย่างลงตัว
- นอกเหนือจากชาวจีนแล้ว ยังมีชาวมลายู ชาวอินเดีย และชาวอารับเข้ามาตั้งถิ่นฐานเช่นกัน
- ทำให้ภูเก็ตกลายเป็นเมืองพหุวัฒนธรรมที่มีความหลากหลายทางศาสนาและประเพณี
- เทศกาลถือศีลกินผักหรือประเพณีเจี๊ยะฉ่ายเป็นหนึ่งในวัฒนธรรมจีนที่สืบทอดมาอย่างยาวนาน
- หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ในปี พ.ศ. 2476 ภูเก็ตได้รับการยกฐานะเป็นจังหวัด
- การบริหารราชการแผ่นดินถูกปรับเปลี่ยนให้เป็นจังหวัดภูเก็ตมาจนถึงปัจจุบัน
- เมื่อเวลาผ่านไป ทรัพยากรแร่ดีบุกเริ่มลดน้อยลงและอุตสาหกรรมเหมืองแร่ได้ปิดตัวลง
- ในปี พ.ศ. 2529 โรงงานถลุงแร่แทนทาลัมถูกต่อต้านและปิดตัวลงจากเหตุการณ์ความไม่สงบ
- ภูเก็ตจึงเริ่มปรับเปลี่ยนทิศทางของเศรษฐกิจจากการทำเหมืองแร่ไปสู่อุตสาหกรรมการท่องเที่ยว
- ภูเก็ตถูกขนานนามใหม่ในฐานะ ไข่มุกแห่งอันดามัน เนื่องจากมีธรรมชาติที่งดงาม
- หาดทรายสีขาว ทะเลสีคราม และปะการังที่สมบูรณ์ ดึงดูดนักท่องเที่ยวจากทั่วทุกมุมโลก
- ชุมชนเมืองเก่าภูเก็ตได้รับการอนุรักษ์และพัฒนาจนได้รับรางวัลด้านการท่องเที่ยวมากมาย
- ปัจจุบันจังหวัดภูเก็ตแบ่งการปกครองออกเป็น 3 อำเภอ คือ เมืองภูเก็ต ถลาง และกะทู้
- เมืองนี้ไม่เพียงแต่เด่นเรื่องทะเล แต่ยังเป็นเมืองสร้างสรรค์ด้านวิทยาการอาหารของยูเนสโก
- ความหลากหลายของอาหารพื้นเมืองสะท้อนถึงประวัติศาสตร์การเป็นเมืองท่าในอดีตได้ดี
- จากเมืองเหมืองแร่โบราณสู่จุดหมายปลายทางการท่องเที่ยวดับโลกที่เติบโตอย่างไม่หยุดยั้ง
- ประวัติศาสตร์อันยาวนานหล่อหลอมให้ภูเก็ตเป็นเมืองที่มีเสน่ห์และเป็นเอกลักษณ์จนถึงวันนี้
History of Phuket- Phuket is the largest island in Thailand, located in the southern Andaman Sea.
- The name Phuket was originally spelled "Phu-Ket", which beautifully translates to Glass Town.
- Another geographic theory suggests it derives from the Malay word "Bukit", meaning a steep hill.
- In early Western maritime records and navigation charts, Phuket was widely known as Junk Ceylon.
- The famous Greek astronomer Claudius Ptolemy recorded this island's location around 700 BE.
- Phuket was strategically situated on the major maritime trade route between India and China.
- In ancient times, this island was part of the prosperous Tambralinga and Srivijaya kingdoms.
- During the reign of the Nakhon Si Thammarat kingdom, it was named Takua Thalang Town.
- Takua Thalang was designated as the 11th city in the traditional 12-zodiac city system.
- This fertile land was incredibly rich in natural resources, especially high-value tin ore.
- Tin mining operations in Phuket have a long historical legacy spanning over 500 years.
- The vast amounts of tin transformed Phuket into a bustling trading port for foreigners.
- Portuguese, French, Dutch, and British merchants traveled here to establish commercial ties.
- In addition to lucrative tin mining, Phuket island was also a major rubber exporter.
- During the Sukhothai and Ayutthaya eras, the administrative center was located in Thalang.
- A monumental historic event took place in 1785 during the famous Nine Armies War.
- The Burmese army invaded the western coastal towns and completely surrounded Thalang.
- At that critical time, the governor of Thalang passed away, leaving the city leaderless.
- Lady Chan and her sister Khun Mook, the governor's family, rallied the local forces.
- Both brave women gathered male and female villagers to fiercely fight against the invaders.
- They cleverly ordered local women to dress as male soldiers to trick the enemy's eyes.
- The Thalang army successfully defended their home and finally forced the Burmese to retreat.
- King Rama I of the Rattanakosin Kingdom learned of their exceptional bravery and patriotism.
- The King bestowed royal titles upon them as Thao Thep Krasattri and Thao Sri Sunthon.
- These two heroines have become the ultimate symbol of pride for all Phuket residents.
- In the later era, during the visionary reign of King Chulalongkorn (King Rama V).
- The central government reformed provincial administration and established Phuket Monthon.
- This administrative circle was created to centralize the management of western coastal towns.
- Between the late 19th and early 20th centuries, the tin industry reached its peak.
- Massive waves of Hokkien Chinese migrated across the sea to work and settle permanently.
- This cultural melting pot birthed a unique localized ethnic group called Baba or Peranakan.
- The rich Chinese and native cultures beautifully blended into a distinctive local identity.
- The most prominent architectural highlights in the old quarter are the Sino-Portuguese buildings.
- These historic structures perfectly showcase a harmonious blend of Western and Eastern arts.
- Beside the Chinese, many Malay, Indian, and Arabic merchants settled on the island.
- Consequently, Phuket transformed into a vibrant multicultural society with diverse religions.
- The annual Vegetarian Festival, or Jia Chai, is a famous inherited Chinese tradition.
- Following the national political transition, Phuket was officially designated as a province in 1933.
- The local governance structure has been maintained as Phuket Province until this day.
- As decades passed, natural tin resources depleted, and the old mining era closed.
- In 1986, a controversial tantalum plant was permanently closed down after local unrest.
- Phuket then strategically shifted its economic focus from heavy mining to international tourism.
- The island was proudly rebranded worldwide as the gorgeous Pearl of the Andaman.
- Pristine white sand beaches, azure waters, and coral reefs attracted global travelers.
- The charming Phuket Old Town was preserved and won numerous prestigious tourism awards.
- Today, Phuket Province is administratively divided into 3 districts: Mueang Phuket, Thalang, and Kathu.
- The city is famous not just for seas, but also as a UNESCO Creative City of Gastronomy.
- The immense diversity of local food perfectly reflects its historical past as a port.
- From an ancient mining hub to a constantly growing, world-class holiday destination.
- This long, rich history shapes Phuket into an incredibly charming and unique island today.
ตารางสรุปข้อมูลสำคัญทางประวัติศาสตร์ / Historical Summary Tableยุคสมัย (Era) ชื่อเรียก/เหตุการณ์สำคัญ (Key Names & Events) รายละเอียดโดยย่อ (Brief Summary) ก่อนศตวรรษที่ 14 จังซีลอน / มณิครัม / ตามพรลิงก์ เป็นเกาะบนเส้นทางการค้าโบราณระหว่างอินเดีย-จีน ชื่อปรากฏในแผนที่ปโตเลมี อยุธยา - รัตนโกสินทร์ตอนต้น เมืองตะกั่วถลาง / ศูนย์กลางที่ถลาง เมืองษัตรที่ 11 ขึ้นตรงกับนครศรีธรรมราช มั่งคั่งด้วยแร่ดีบุกและการค้ากับฝรั่งเศส/ฮอลันดา พ.ศ. 2328 (ค.ศ. 1785) สงครามเก้าทัพ / วีรสตรีเมืองถลาง ท้าวเทพกระษัตรีและท้าวศรีสุนทร นำชาวบ้านชนะศึกพม่า ปกป้องเมืองถลางไว้ได้สำเร็จ รัชกาลที่ 5 (ปลายศตวรรษที่ 19) มณฑลภูเก็จ / ยุคทองเหมืองแร่ดีบุก จัดตั้งระบบมณฑล ชาวจีนฮกเกี้ยนอพยพเข้ามา เกิดวัฒนธรรมบาบ๋าและตึกชิโน-โปรตุกีส พ.ศ. 2476 (ค.ศ. 1933) จังหวัดภูเก็ต ยกฐานะเป็นจังหวัดอย่างเป็นทางการ หลังยกเลิกระบบมณฑลเทศาภิบาล ปลายศตวรรษที่ 20 - ปัจจุบัน ไข่มุกแห่งอันดามัน / เมืองสร้างสรรค์ยูเนสโก เปลี่ยนผ่านจากเหมืองแร่ดีบุกสู่การท่องเที่ยวระดับโลก และเมืองสร้างสรรค์ด้านวิทยาการอาหาร


Comments
Post a Comment